دانشگاه آزاد اسلامی

 واحد علوم وتحقیقات

تهیه path finder

موضوع : اکوتوریسم

   

درس مرجع شناسی تخصصی

خانم دکترنجلاحریری

 

   پريدخت رحيمي خوشنامه

دانشجوي کارشناسي ارشد علوم کتابداري واطلاع رسانی

پاییز 1389

 اکــــــوتـــــــــوریســـــــــم

 

فهرست مندرجات:

۱- تعریف اکوتوریسم

۲ - تاریخچه طبیعت‌گردی

3 - انواع مختلف طبیعت‌گردی

4 - رشد صنعت طبیعت‌گردی

5 - بیانیه اسلو پیرامون اکوتوریسم

تعریف اکوتوریسم

     اکوتوریسم بمعنی بوم‌گردی یا طبیعت‌گردی، گونه‌ای ازگردشگری است که درآن گردشگران برای دیدار ازمناطق طبیعی ودست‌ نخورده (نامسکون) دنیا سفر می‌کنند و به تماشای طبیعت ،گیاهان ، پرندگان ، ماهی‌ها و دیگر جانوران می‌پردازند.

 در دانشنامه ویکیپیدیا درمورد اکوتوریسم چنین آمده" اکوتوریسم یا طبیعت‌گردی نوعی از گردشگری است که ریشه‌های آن به طبیعت و محیط‌های باز گسترش یافته است"

انجمن بین‌المللی طبیعت‌گردی(TIES) نیز در تعریف طبیعت‌گردی می‌گوید: "طبیعت‌گردی سفری مسئولانه به مناطق طبیعی است که در آن بر حفظ محیط زیست و رفاه مردم محلی تأکید می‌شود."

نخستین اکوتوریست‌ها مسافرانی بودندکه حدود نیم قرن پیش از منطقه سرنگیتی در آفریقا بازدیدکردند، همچنین ماجراجویانی که درکوه های هیمالیا کوهپیمایی کردند ویا افرادی که به قطب شمال سفر کردند را می‌توان از جمله اولین اکوتوریست‌ها به حساب آورد.

تاریخچه طبیعت‌گردی

درخصوص واژه طبیعت‌گردی و سابقه کاربرد آن اظهارنظرهای متفاوتی صورت گرفته است. برخی صاحبنظران سابقه کاربرد چنین واژه‌ای را در اواخر دهه 1980 ذکر کرده اند. اما در تمام متون مرتبط نام Ceballos-Lascurain به عنوان نخستین کسی آمده است که این واژه را بکار برده است. طبق تعریف او، طبیعت‌گردی مسافرتی است که به منظور مطالعه، تحسین، ستایش و کسب لذت از سیمای طبیعی و مشاهده گیاهان و جانوران و آشنایی به ویژگی‌های فرهنگی جوامع محلی مختلف در گذشته و حال صورت می‌گیرد.

برخی سابقه طبیعت‌گردی را به زمانی دورتر و به شخصی بنام Hetzer نسبت می‌دهند. و معتقدند که او این واژه را در دهه 1960 برای تشریح روابط متقابل گردشگری، محیط زیست و ویژگی‌های فرهنگی، استفاده کرده است. به اعتقاد Hetzer، مفهوم طبیعت‌گردی در واکنش به رویه‌های نامناسب و منفی توسعه و نادیده گرفتن ملاحظات زیست محیطی، شکل گرفته است. و سابقه آن به اواخر دهه 60 یعنی زمانی که کارشناسان نسبت به برداشت بی رویه از منابع نگران بودند، باز می‌گردد اصلی‌ترین فعالیت توریسم بر پایه طبیعت می‌باشد

طبیعت گردی و کوهپیمایی ورزشی است نشاط انگیز، سالم و انسان ساز که از ادوار بس قدیم ، مورد توجه نیاکان ما بوده و ریشه در تاریخ دارد. عشق به ماجراجویی و رویت آثار بدیع طبیعت همواره انسان را وادار به سیر در طبیعت و بازدید از جاذبه‌های حیرت انگیز می نماید.

امروزه اکوتوریسم منبع درآمد بسیار زیادی جهت برخی کشور ها که از موهبت وجودمناظر طبیعی برخوردارند ایجادکرده است از جمله به کشورهای مالزی، افریقای جنوبی وهندوستان میتوان اشاره کرد.

انواع مختلف طبیعت‌گردی

با توجه به طبیعت مناطق مختلف جهان وامکانات موجود در آنها انواع مختلفی از طبیعت گردی امروزه رایج است که از جمله میتوان به گردش های آبی،کوهنوردی، غارنوردی، بیابان‌گردی، مردم‌شناسی، طبیعت درمانی، صید و شکار اشاره کرد.

رشد صنعت طبیعت‌گردی

امروزه درمیان انواع مختلف گردشگری، طبیعت‌گردی از جایگاه ویژه و رشد قابل توجهی برخوردار است بطوری که درطی بیست سال گذشته شاهد گسترش سریع فعالیت‌های طبیعت‌گردی درسراسر جهان  بوده ایم وانتظار می‌رودکه بر شدت این گسترش نیز افزوده شود. برآوردها نشان میدهد تا پایان سال ۲۰۱۰ میلادی درحدود۵۰ درصد توریست های جهان مربوط به بخش طبیعت‌گردی باشد.

به لحاظ اهمیت انکارناپذیر تاثیر اکوتوریسم برمحیط زیست وحیاط جانوری ونیزتأثیرآن در اقتصاد کشورها،سازمان ملل متحدتصمیم گرفت که سال 2002 میلادی را به عنوان سال بین‌المللی طبیعت‌گردی اعلام کند. طبق برآوردسازمان جهانی کشاورزی، رشد طبیعت‌گردی دردهه حاضر10٪ الی30٪ خواهد بود. در حال حاضر شمارموجود طبیعت‌گردان 7٪ کل مسافران جهان است که پیش‌بینی می‌شود در دهه آینده به 20٪ برسد. خلاصه اینکه طبیعت‌گردی از آینده‌ای پررونق و درخشان برخوردار خواهد بود.

بیانیه  اسلو  پیرامون  اکوتوریسم

سازمان ملل سال 2002 را به عنوان سال بین المللی اکوتوریسم اعلام کرد، اتفاق مهم این سال نشست جهانی اکوتوریسم بود که در کبک کانادا در می سال 2002 برگزار شد.
پنجمین سالگرد نشست کبک در می 2007 تحت عنوان کنفرانس جهانی اکوتوریسم در اسلو برگزار شد. هدف این کنفرانس ارزیابی یافته ها و چالش های پیش آمده در زمینه اکوتوریسم از ابتدای سال 2002 تا کنون بود. بدین منظور انجمن های ملی و منطقه ای اکوتوریسم ، متخصصین و حقوقدانان، از سرتاسر دنیا گرد هم آمدند تا برای سیاست ها و عملکردهایشان تعهدی ایجاد کنند و نقش منحصر به فرد اکوتوریسم را در حفاظت و توسعه پایدار قوی تر کنند. برگزاری این کنفرانس توسط جامعه بین المللی اکوتوریسم (TIES)، اداره اکوتوریسم نروژ و برنامه محیط زیست سازمان ملل (UNEP) سازماندهی شد و در آن 450 نماینده از 73 کشور حضور یافتند.
بیانیه کبک در سال 2000، پتانسیل ها و چالش های اکوتوریسم را در کمک به توسعه پایدار بیان نمود. همچنین توصیه هایی را به دولت ها، بخش خصوصی، NGO ها، آژانس های بین المللی، جوامع بومی و محلی ارائه نمود. متن بیانیه کبک همچنان دارای اعتبار بوده و بیانیه اسلو نیز بر

همیت آن تاکید مجدد کرده است.

 از سال 2002 بسیاری از مناطق طبیعی جهان در خطر تهدید قرار گرفته و به دلیل کمبود مناطق تحت حفاظت روز به روز صدمه بیشتری به تنوع زیستی و منابع وارد شده است.

میزان توریست های جهان 23% رشد پیدا کرده است و پیش بینی می شود که این تعداد تا سال 2020، دو برابر شود.

افزایش میزان آگاهی از ابعاد و تبعات تغییرات آب و هوای کره زمین، منجر به کمک در چگونگی انجام سفر ها در زمان کنونی و آینده خواهد شد.

نقش توریسم در حمایت از توسعه پایدار، دستیابی به اهداف توسعه هزاره آینده و کاهش قابل ملاحظه فقر به طور بارزی شناخته شد.

به دلیل وجود این فشارها و فرصت ها، سازمان جهانی جهانگردی، UNEP و سایر آژانس های بین المللی به حمایت از سیاست هایی که منجر به پایداری هر چه بیشتر توریسم می شدند، ادامه دادند، که این روش بسیار موثر واقع شد. اکوتوریسم به دلیل نقش مهم و نوآورانه اش در این روند باید ادامه یابد تا به عنوان یک الگو برای کل صنعت توریسم باشد.
برای تحقق این موضوع همانطور که در تعریف بیان شده اکوتوریسم نوعی از توریسم می باشد که مستلزم انجام سفری مسئولانه به مناطق طبیعی است که در جهت حفاظت از محیط زیست بوده و منجر به ایجاد درآمد پایدار برای افراد بومی منطقه می شود.
اکوتوریسم در 5 سال اخیر از جایگاه مهمی بر خوردار شده ولیکن همچنان چالش های زیادی باقی مانده است:

برای شناسایی این چالش های خاص و جهانی و به منظور انعکاس 4 موضوع کنفرانس جهانی اکوتوریسم در سال 2007، آژانس های بین المللی، دولت ها و تمام افرادی که در برنامه ریزی و ارائه اکوتوریسم فعالیت می کنند باید به این نکات توجه کنند:
1-
شناخت نقش کلیدی اکوتوریسم در توسعه پایدار محلی.
پدیده اکوتوریسم اغلب در روستاها و مناطق دورافتاده ای اتفاق می افتد که با کمبود منابع معیشتی جایگزین مواجه هستند و میزان فقر در این مناطق بالا است. اکوتوریسم می تواند علاوه بر جنبه حفاظتی، درآمد بیشتری را نیز برای افراد بومی تامین کند. با این وجود جوامع محلی باید در این طرح و سودی که به همراه دارد سهیم باشند و پایداری اقتصادی این طرح منوط بر داشتن برنامه ریزی تجاری و دسترسی آن به بازار می باشد، که شامل فعالیت های زیراست:

2- افزایش پتانسیل برای مدیریت خوب اکوتوریسم به عنوان یک ابزار مهم اقتصادی و محافظ طبیعت.
اکوتوریسم به وجود مناظر زیبا و حیات وحش فراوان، وابسته است، بنابراین توسعه اکوتوریسم و منافعی که به همراه دارد، به عنوان یک ابزار قوی در حفاظت آنها می باشد.
در واقع در تعریف اکوتوریسم ضروری است که منافع حفاظتی حاصل شوند. روشن است این نتیجه نیازمند این است که تمامی فعالیت های اکوتوریسم به خوبی طراحی و مدیریت شوند تا اثرات مضر اکوتوریسم بر روی محیط به حداقل برسند. این فعالیت ها شامل:

3- حمایت از پویایی اکوتوریسم و اجرای سرمایه گذاری اکوتوریسم و فعالیت های مرتبط این امر از طریق بازاریابی موثر، افزایش اطلاعات و آموزش.
تجارت اکوتوریسم نیز می تواند مانند محیط طبیعی که در آن اکوتوریسم اجرا می شود شکننده و حساس باشد. علت این امر این است که بسیاری از مردمی که با تجارت اکوتوریسم مواجه هستند لزوما در بازاریابی و مدیریت بازدید کنندگان به صورت آگاهانه و اقتصادی مهارت ندارند. بسیاری از محصولات اکوتوریسم به وسیله سرمایه گذاری های خرد و کوچک تامین می شود. مردم در این بخش برای با هم کار کردن، همکاری برای توسعه مهارت ها و نفوذ در بازار باید تشویق شوند.
این فعالیت ها باید شامل موارد زیر باشند:

4- معرفی برخی از اصول کلیدی به منظور پایدار کردن اکوتوریسم
تعریف اکوتوریسم توقع ایجاد تاثیر مثبت فراوانی را بر روی جامعه و محیط زیست به وجود می آورد. ایجاد چنین تاثیراتی توسط اکوتوریسم اهمیت داشته و ادامه این تاثیرات مثبت از اهمیت بالایی برخوردار است. این اصول کلیدی باید به موضوعاتی همچون انعکاس جریانات کنونی وشرایط بیرونی شامل فرصت های جدید برای بیشتر نمودن سودهای حاصل از اکوتوریسم و چگونگی مقابله با بحرانها اشاره کنند:
فعالیت های مرتبط با این امر باید شامل موارد زیر باشند:

بانک مقالات فارسی - مدیریت اکوتوریسم 

Plan4Land.org - بیانیه اسلو پیرامون اکوتوریسم

 اکوتوريسم - خبر گزاری مستقل محیط زیست ایران

 معرفی اكوتوريسم چيست؟ - سایت علمی دانشجویان ایران

 معرفی اکوتوریسم

لینک سایتهای جهانگردی، توریسم، طبیعتگردی، اکوتوریسم، گردشگری مجازی ...

www.anobanini.ir/links/ -

ویژه نامه اکوتوریسم

ویژه نامه اکوتوریسم. سه شنبه ۱۳ مهر ۱۳۸۹ ساعت ۱۵:۱۵ انتشارات آرشیو نشریه و ویژه نامهه چاپ. ویژه نامه اکوتوریسم  برای دانلود کلیک کنید ...
www.gwgn.org/index.php?option... -

10 مقاله منتخب پرویز شاکری در نشریات - اکوتوریسم صنعتی به وسعت ایران

18 مارس 2000 ... 10 مقاله منتخب پرویز شاکری در نشریات - اکوتوریسم صنعتی به وسعت ایران - استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر ماخذ و نام نویسنده مجاز است.
10maghaleh.blogfa.com/post-4.aspx -

مرجع تخصصی گردشگری و اکوتوریسم (Welcome to Ecotourism in iran)

مرجع تخصصی گردشگری و اکوتوریسم (Welcome to Ecotourism in iran) - وبلاگ جهت آشنایی بیشتر علاقه مندان به طبیعت و صنعت اکوتوریسم راه اندازی شده است.
gandoo.mihanblog.com/ -

لینک سایتهای جهانگردی، توریسم، طبیعتگردی، اکوتوریسم، گردشگری مجازی ...

تچر (جاذبه های گردشگری ایران). بیا تا برویم! (وبلاگ ایرانگردی و جهانگردی، سمیرا ). ایران چرخی (گشت و گذار و سفرهای مهشید) ...
www.anobanini.ir/links/ -

اکوتوریسم ابزاری برای توسعه پایدار

31 مارس 2010 ... با توجه به توان طبیعی سرزمین، اکوتوریسم که با هدف طبیعت گردی و مطالعه فرهنگ های مختلف صورت می گیرد می تواند به عنوان ابزاری برای دستیابی به ...
iscanews.ir/fa/ShowNewsItem

اکوتوریسم مقاله

اکوتوریسم مقاله اکوتوریسم و گردشگری علمی در جهت حفاظت از محیط زیست اما این همه راه اندازی کارشناسی ارشد اکوتوریسم سوی دانشگاه آزاد واحد علوم قلمرو و ...
www.agahisara.ir/.../f0a3883a67fa6f07e2a293e905e7a21c.php -

 طراح‍ی‌ ای‍س‍ت‍گ‍اه‌ ت‍وری‍س‍ت‍ی‌ گ‍ردش‍گ‍ری‌ ش‍ه‍ر م‍رزی‌ ب‍اج‍گ‍ی‍ران‌     غ‍دی‍رزاده‌ طوس‍ی‌، ش‍ه‍ره

مبانی توریسم و اکو‌توریسم پایدار : با تاکید بر محیط زیست    زاهدی، شمس‌السادات، ۱۳۲۳

نقش تاثیر توریسم و اکو‌توریسم در توسعه پایدار مطالعه موردی سیستان   خ‍م‍ر، غ‍لام‍ع‍ل‍ی

 کتاب:

     مقدمه ای بر برنامه ریزی ومدیریت اکوتوریسم/ اندی درام ، آلن مور؛ محسن رنجبر

مشخصات نشر: تهران : آییژ ؛ 1388

رده بندی کنگره : G155/م7د5 1388

     اکوتوریسم استان تهران/ رویا فنایی، تهران : البرز فر دانش، 1388 .

رده بندی کنگره : 155/الف 9ی ف 9G   1388

 

4   3   2   1

 home صفحه اول

معاونت پژوهشیکتابخانه های دانشگاهمقالات وسخنرانی هانامه های ادارینقشه سایت